<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Protarchaeopteryx</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Protarchaeopteryx"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Protarchaeopteryx rootpage-Protarchaeopteryx skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><i>Protarchaeopteryx</i></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r183054365">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}.mw-parser-output table.taxobox{background:white;border:1px solid #72777d;border-collapse:collapse;clear:right;float:right;margin:1em 0 1em 1em}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>th{background:#9bcd9b;border:1px solid #72777d;text-align:center}.mw-parser-output table.taxobox.palaeobox>*>*>th{background:#e7dcc3}.mw-parser-output table.taxobox.parabox>*>*>th{background:#b9b9b9}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.Person,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-name,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-bild,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-zeit{text-align:center}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<table cellpadding="2" class="float-right palaeobox taxobox infobox" id="Vorlage_Taxobox" style="width:300px;margin-top:0.5em;" summary="Taxobox">
<tbody><tr>
<th><i>Protarchaeopteryx</i>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-bild" style="font-size:smaller;">
<p>Zeichnerische Skelettrekonstruktion von <i>Protarchaeopteryx robusta</i>
</p>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Erdzeitalter" class="mw-redirect" title="Erdzeitalter">Zeitliches Auftreten</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-zeit"><a href="Unterkreide" class="mw-redirect" title="Unterkreide">Unterkreide</a> (spätes <a href="Barremium" title="Barremium">Barremium</a> bis frühes <a href="Aptium" title="Aptium">Aptium</a>)<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</td></tr>
<tr>
<td class="taxo-zeit">129,4 bis 123 <a href="Mya_(Zeitskala)" title="Mya (Zeitskala)">Mio. Jahre</a>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Fossil" title="Fossil">Fundorte</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-ort">
<ul><li><a href="China" title="China">China</a>, <a href="Liaoning" title="Liaoning">Liaoning</a> (<a href="Yixian-Formation" title="Yixian-Formation">Yixian-Formation</a>)</li></ul>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Systematik_(Biologie)" title="Systematik (Biologie)">Systematik</a>
</th></tr>
<tr>
<td>
<table class="toptextcells" style="width:100%;">
<tbody><tr>
<td colspan="2"><a href="Theropoda" title="Theropoda">Theropoda</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2"><a href="Coelurosauria" title="Coelurosauria">Coelurosauria</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2"><a href="Maniraptora" title="Maniraptora">Maniraptora</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2">Oviraptoriformes
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2"><a href="Oviraptorosauria" title="Oviraptorosauria">Oviraptorosauria</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2"><i>Protarchaeopteryx</i>
</td></tr>
</tbody></table>
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Nomenklatur_(Biologie)" title="Nomenklatur (Biologie)">Wissenschaftlicher Name</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-name"><i>Protarchaeopteryx</i>
</td></tr>
<tr>
<td class="Person">Ji & Ji, 1997
</td></tr>
<tr>
<th><a href="Art_(Biologie)" title="Art (Biologie)">Art</a>
</th></tr>
<tr>
<td>
<ul><li><i>Protarchaeopteryx robusta</i></li></ul>
</td></tr></tbody></table>
<p><i><b>Protarchaeopteryx</b></i> ist eine <a href="Gattung_(Biologie)" title="Gattung (Biologie)">Gattung</a> <a href="Gefiederte_Dinosaurier" title="Gefiederte Dinosaurier">gefiederter</a>, <a href="Theropoda" title="Theropoda">theropoder</a> <a href="Dinosaurier" title="Dinosaurier">Dinosaurier</a> aus der Gruppe der <a href="Oviraptorosauria" title="Oviraptorosauria">Oviraptorosauria</a> aus der <a href="Unterkreide" class="mw-redirect" title="Unterkreide">Unterkreide</a> <a href="S%C3%BCdchina" title="Südchina">Südchinas</a>. Die einzige <a href="Art_(Biologie)" title="Art (Biologie)">Art</a> <i>Protarchaeopteryx robusta</i> wurde im Jahr 1997 <a href="Erstbeschreibung" title="Erstbeschreibung">erstbeschrieben</a>. <i>Protarchaeopteryx</i> war ein etwa <a href="Truthuhn" title="Truthuhn">truthahngroßer</a>, <a href="Bipedie" title="Bipedie">zweibeinig laufender</a> <a href="Maniraptora" title="Maniraptora">Maniraptore</a>, der sich vermutlich <a href="Herbivorie" class="mw-redirect" title="Herbivorie">pflanzlich ernährte</a> oder ein <a href="Omnivorie" class="mw-redirect" title="Omnivorie">Allesfresser</a> war.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Fund">Fund</h2></div>
<p><i>Protarchaeopteryx</i> ist durch ein unvollständiges Skelett bekannt (<a href="Holotypus" class="mw-redirect" title="Holotypus">Holotypus</a>, Katalognummer GMV2125). Schädel und Wirbelsäule sind schlecht erhalten, die Rippen fehlen gänzlich. Die Gliedmaßen sowie die Beckenregion sind jedoch vollständig erhalten. Der Fund stammt aus den ca. 128 bis 121 Millionen Jahre alten (spätes <a href="Barremium" title="Barremium">Barremium</a> bis frühes <a href="Aptium" title="Aptium">Aptium</a>)<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <a href="Sedimentgestein" class="mw-redirect" title="Sedimentgestein">Sedimentgesteinen</a> der Jianshangou-Beds der <a href="Yixian-Formation" title="Yixian-Formation">Yixian-Formation</a>, einem Schichtglied der <a href="Jehol-Gruppe" title="Jehol-Gruppe">Jehol-Gruppe</a>. Der Fundort des im Dezember 1996 entdeckten Fossils liegt westlich des Dorfes Sihetun im Bezirk Beipiaoshi in der <a href="Administrative_Gliederung_der_Volksrepublik_China" class="mw-redirect" title="Administrative Gliederung der Volksrepublik China">chinesischen Provinz</a> <a href="Liaoning" title="Liaoning">Liaoning</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Namensgebung">Namensgebung</h2></div>
<p>Der Gattungsname <i>Protarchaeopteryx</i> („Erster alter Flügel“) kommt aus dem <a href="Altgriechische_Sprache" title="Altgriechische Sprache">Altgriechischen</a> und leitet sich von <i>protos</i> („erster“) und <i><a href="Archaeopteryx" title="Archaeopteryx">Archaeopteryx</a></i> (arkhaios „alt“, pteryx „Flügel“) ab, da er von den Erstbeschreibern zunächst als ein naher aber primitiverer Verwandter des Urvogels <i>Archaeopteryx</i> gehalten wurde<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Das <a href="Epitheton" title="Epitheton">Artepitheth</a> <i>robusta</i> kommt aus dem <a href="Lateinische_Sprache" class="mw-redirect" title="Lateinische Sprache">Lateinischen</a> und bedeutet so viel wie „robust“ oder „kraftvoll“ und spielt auf die kräftigen Hinterbeine des Tieres an.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Merkmale">Merkmale</h2></div>
<p><i>Protarchaeopteryx</i> besaß ebenso wie <i><a href="Caudipteryx" title="Caudipteryx">Caudipteryx</a></i> (aus Federschaft und Federfahne bestehende) „echte“ Federn an den Armen und am Schwanzende. Die Federn waren generell nicht länger als 5 cm, die erhaltenen Abschnitte der Schwanzfedern sind jedoch bis 10 cm lang – eine vollständige Schwanzfeder wäre vermutlich länger als 15 cm gewesen. Die Federn waren ebenso wie bei <i>Caudipteryx</i>, jedoch im Unterschied zu den Federn flugfähiger <a href="V%C3%B6gel" title="Vögel">Vögel</a>, symmetrisch. Von Ji und Ji zunächst als naher Verwandter des Urvogels <i><a href="Archaeopteryx" title="Archaeopteryx">Archaeopteryx</a></i> beschrieben, wurde <i>Protarchaeopteryx</i> in Folge meist als <a href="Gefiederte_Dinosaurier" title="Gefiederte Dinosaurier">gefiederter „Nichtvogeldinosaurier“</a> angesehen.
</p><p>Folgende <a href="Vogelskelett" title="Vogelskelett">Skelettmerkmale</a> hatte <i>Protarchaeopteryx</i> nach Zhou und Hou (2002) mit höheren Vögeln gemein:
</p>
<ul><li><a href="Schambein" title="Schambein">Schambein</a> nach hinten rotiert mit einem <i><a href="Confuciusornis" title="Confuciusornis">Confuciusornis</a></i>-ähnlichen Schambeinfuß</li>
<li>rückwärtsgerichtete erste Fußzehe (<a href="Hallux" title="Hallux">Hallux</a>)</li>
<li><a href="Wadenbein" title="Wadenbein">Wadenbein</a> reduziert</li>
<li><a href="Ulna" title="Ulna">Elle</a> beträchtlich dicker als <a href="Radius_(Anatomie)" title="Radius (Anatomie)">Speiche</a></li>
<li><a href="Mittelhandknochen" title="Mittelhandknochen">Mittelhandknochen</a> und Fingerglieder des 2. Fingers gegenüber denen der anderen Finger vergrößert.</li></ul>
<p>Anders als <i>Caudipteryx</i>, aber ähnlich wie <i><a href="Incisivosaurus" title="Incisivosaurus">Incisivosaurus</a></i> besaß <i>Protarchaeopteryx</i> eine außergewöhnliche <a href="Heterodontie" title="Heterodontie">heterodonte</a> Bezahnung mit großen geraden Zähnen im vorderen Teil (<a href="Zwischenkieferbein" class="mw-redirect" title="Zwischenkieferbein">Zwischenkieferbein</a>) des <a href="Oberkiefer" title="Oberkiefer">Oberkiefers</a> und viel kleineren im hinteren Oberkiefer (<a href="Maxilla" class="mw-redirect" title="Maxilla">Maxillare</a>) und im <a href="Unterkiefer" title="Unterkiefer">Unterkiefer</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Ji Qiang, <a href="Philip_J._Currie" title="Philip J. Currie">Philip J. Currie</a>, <a href="Mark_A._Norell" class="mw-redirect" title="Mark A. Norell">Mark A. Norell</a>, Ji Shu-An: <i>Two feathered dinosaurs from northeastern China.</i> In: <i><a href="Nature" title="Nature">Nature</a>.</i> Bd. 393, Nr. 6687, 1998, S. 753–761, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1038/31635">10.1038/31635</a></span>.</li>
<li>Qiang Ji, Shu'an Ji: <i>A Chinese archaeopterygian, Protarchaeopteryx gen. nov.</i> In: <i>Geological Science and Technology (Di Zhi Ke Ji).</i> Bd. 238, 1997, S. 38–41, (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.paleoglot.org/files/ji%26ji_97.pdf">Digitalisat / PDF; 42,9 kB</a>).</li>
<li>Zong-He Zhou, Lianhai Hou: <i>The Discovery ans Study of Mesozoic Birds in China.</i> In: Luis M. Chiappe, Lawrence M. Witmer (Hrsg.): <i>Mesozoic birds. Above the heads of dinosaurs.</i> University of California Press, Berkeley CA u. a. 2002, ISBN 0-520-20094-2, S. 160–183.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Gregory_S._Paul" title="Gregory S. Paul">Gregory S. Paul</a>: <i>The Princeton Field Guide To Dinosaurs.</i> Princeton University Press, Princeton NJ u. a. 2010, ISBN 978-0-691-13720-9, S. 146–147, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691167664/the-princeton-field-guide-to-dinosaurs">Online</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Michael Mortimer: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20090708012059/http://home.comcast.net/~eoraptor/Oviraptorosauria.htm#Protarchaeopteryxrobusta"><i>Oviraptorosauria.</i></a> In: <i>The Theropod Database.</i> Archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fhome.comcast.net%2F%7Eeoraptor%2FOviraptorosauria.htm%23Protarchaeopteryxrobusta">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">8. Juli 2009</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 30. Juli 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProtarchaeopteryx&rft.title=Oviraptorosauria&rft.description=Oviraptorosauria&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20090708012059%2Fhttp%3A%2F%2Fhome.comcast.net%2F%7Eeoraptor%2FOviraptorosauria.htm%23Protarchaeopteryxrobusta&rft.creator=Michael+Mortimer&rft.source=http://home.comcast.net/~eoraptor/Oviraptorosauria.htm#Protarchaeopteryxrobusta"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Ben Creisler: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20110720164017/http://www.dinosauria.com/dml/names/dinop.htm"><i>Dinosauria Translation and Pronunciation Guide.</i></a> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.dinosauria.com%2Fdml%2Fnames%2Fdinop.htm">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">20. Juli 2011</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 30. Juli 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProtarchaeopteryx&rft.title=Dinosauria+Translation+and+Pronunciation+Guide&rft.description=Dinosauria+Translation+and+Pronunciation+Guide&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20110720164017%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.dinosauria.com%2Fdml%2Fnames%2Fdinop.htm&rft.creator=Ben+Creisler&rft.source=http://www.dinosauria.com/dml/names/dinop.htm"> </span></span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-07-28" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Protarchaeopteryx&oldid=258353537">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>